Hete feiten over hitte en paarden

Elke zomer dezelfde discussie op stal. Zodra de temperatuur oploopt, heeft iedereen wel een mening over wat je wel en niet met je paard moet doen. Maar wat zijn nou echt de feiten? In deze blog zet ik ze voor je op een rij, zonder fabels. Want hittestress bij paarden wordt vaak onderschat. Veel mensen denken dat paarden goed tegen warmte kunnen. De wetenschap laat inmiddels het tegendeel zien: paarden kunnen een stuk minder goed tegen hitte dan wij mensen.

Waarom paarden slechter tegen hitte kunnen dan wij

Er zijn een paar redenen waarom paarden het zwaarder hebben met warmte. Het begint al bij hun comfortzone qua temperatuur. De thermo-neutrale zone is de zone waarin het lichaam geen tot weinig moeite hoeft te doen om de interne temperatuur te reguleren. Binnen die zone is het lichaam dus niet actief aan het verwarmen of verkoelen.

• Thermo-neutrale zone. Bij paarden ligt die tussen de -5 en 15 graden. Bij mensen ongeveer tussen de 20 en 22 graden. Wij zijn dus een stuk langer comfortabel bij hogere temperaturen.
  
• Vacht versus blote huid. Paarden hebben een vacht, wij een relatief blote huid. Daardoor raken wij onze warmte makkelijker kwijt dan paarden.
  
• Lichaamsoppervlakte en massa. Paarden hebben een veel groter lichaamsoppervlakte en meer massa. Meer massa betekent meer warmte.
  
• Stand in de zon. Wij lopen op twee benen, dus de zon raakt vooral ons hoofd en onze schouders. Paarden staan op vier benen, waardoor de zon hen over een veel groter oppervlakte raakt en ze sneller opwarmen.
  
• Spiermassa. Paarden hebben in verhouding veel meer spiermassa. Spieren genereren warmte, ook in rust. Meer spieren betekent dus meer warmte.
  Paarden hebben het daardoor een stuk sneller warm dan wij, zeker als ze gaan bewegen.

Individuele factoren: niet elk paard is gelijk

Naast deze algemene redenen spelen er per paard nog meer factoren mee. Het ene paard heeft het zwaarder met warmte dan het andere.

Leeftijd

• Veulens kunnen hun warmte nog niet goed reguleren. Ze raken sneller oververhit en uitgedroogd. Hitte en directe zon kunnen daardoor echt een gevaar voor ze zijn, mogelijk zelfs met de dood als gevolg.
  
• Oudere paarden zijn minder goed bestand tegen hoge temperaturen. Hun lichaam moet harder werken om de warmte te reguleren. Hun ademhalingsstelsel en hart- en vaatstelsel moeten harder werken, waardoor ze sneller oververhit raken.

Overgewicht

Paarden die te dik zijn, hebben het ook zwaarder met warmte. Overtollig vet werkt als een soort isolatielaagje, waardoor de warmte moeilijker uit het lichaam kan. Het lichaam moet vervolgens harder werken om de warmte te reguleren, wat juist weer warmte veroorzaakt.

Conditie en gezondheid

Paarden met een goede conditie en zonder onderliggende klachten kunnen wat beter tegen warmte. Paarden met een slechte conditie of onderliggende problemen hebben het zwaarder. Denk aan:

• Astma
• Stofwisselingsproblematiek
• Hoefbevangenheid

Ziekteprocessen kosten veel energie. Daardoor blijft er minder vermogen over voor warmteregulatie.

Vacht en PPID

Oude paarden en paarden met bijvoorbeeld PPID komen vaak een stuk moeilijker door hun wintervacht heen. Wordt het begin van de zomer al snel erg warm, dan hebben deze paarden het sneller en langer heet.

Weersfactoren die meespelen

Ook de weersomstandigheden zelf spelen een grote rol.

• Tijd om te acclimatiseren. In Nederland zien we regelmatig grote temperatuursprongen. Op maandag 15 graden, op donderdag al 33 graden. Paarden hebben gemiddeld ongeveer 14 dagen nodig om aan hoge temperaturen te wennen. Bij zo’n plotselinge, heftige stijging hebben ze het dus zwaar.
  
• Luchtvochtigheid. In Nederland is de luchtvochtigheid over het algemeen hoog, gemiddeld 70%. In landen als Spanje of Egypte ligt die een stuk lager, rond de 30 tot 40%. Niet het zweten zelf koelt af, maar juist het verdampen van dat zweet. Bij een hoge luchtvochtigheid verdampt zweet minder goed, waardoor je paard zijn warmte slechter kwijtraakt.
  
• Temperatuur ‘s nachts. Na meerdere hete dagen koelen de nachten in Nederland vaak minder af. Voor paarden is dat zwaarder dan voor ons. De nacht koelt vaak nog wel tot binnen onze thermo-neutrale zone, maar niet tot die van paarden. Wij koelen ‘s nachts dus nog af, paarden beduidend minder.

Wat hitte vanbinnen doet

Al met al hebben paarden het een stuk zwaarder met warmte dan wij. Om af te koelen worden hun ademhalingsstelsel en hun hart- en vaatstelsel zwaar belast. Hun energieniveau daalt, omdat het reguleren van de warmte veel energie kost. Daardoor worden ook afvalstoffen minder goed verwerkt.

Vocht- en mineralenverlies

Een paard kan in rust al zo’n 5 liter vocht verliezen bij een buitentemperatuur van 30 graden. Tijdens een training kan dat oplopen naar 15 liter per uur.
Met het zweet gaat niet alleen vocht verloren, maar ook belangrijke mineralen:

• Zout
• Kalium
• Magnesium
• Calcium

Dit zijn juist de stoffen die belangrijk zijn om de vochtbalans te behouden en uitdroging te voorkomen.

Hitteschade en denaturatie

Daarnaast is er een risico op fysieke hitteschade. Paarden hebben een gemiddelde lichaamstemperatuur van ongeveer 37,4 graden. Loopt die op naar 41 graden of hoger, dan begint een proces dat denaturatie heet.

Denaturatie betekent het stollen van eiwitten, en dat is onomkeerbaar. Het lichaam is grotendeels opgebouwd uit eiwitten. Wanneer denaturatie optreedt in pezen, spieren of organen, ontstaat er (micro)schade. Hoe langer en vaker dit gebeurt, hoe meer permanente schade er ontstaat. Met alle gevolgen van dien.

Tot slot

Hitte heeft meer impact op paarden dan vaak gedacht wordt. Hun comfortzone ligt veel lager dan de onze, hun lichaam werkt harder om af te koelen, en bij echt hoge temperaturen ligt blijvende schade aan pezen, spieren en organen op de loer. Hopelijk helpt deze informatie je om dat effect beter in te zien.

Vraag het Fay

Zit je met vragen over je paard en warmte, of merk je dat het herstel na inspanning stroef gaat? Vraag het Fay. Samen kijken we rustig naar wat jouw paard nodig heeft.

Liefs,

Fay